Gekweld – Boekentip Anthonie Holslag (antropoloog)

Welke boekentip heb je voor ons ?

Gekweld van Chuck Palahniuk

“Verdwijn gewoon. Laat alles achter…”

Ik maakte voor het eerst kennis met Chuck Palahniuk toen ik met een rugzak door Oost-Europa reisde. Ik had de film ‘Fight Club’ uiteraard gezien, maar heb het boek nooit gelezen en wist al iets van deze cult schrijver af. Toch gaf een medereiziger in Bratislava – nadat we een hele avond over literatuur en muziek hadden gediscussieerd, al dan niet geïnspireerd door de lokale brouwsels – mij het boek ‘Diary’. Het was eigenlijk liefde op het eerste gezicht. Hier was een schrijver die de grenzen van het fatsoen, maar ook cultuur, durfde te verleggen, die fantasie met realisme en (zwarte en snijdende) humor wist te combineren en tevens, dat is wat Palahniuk zo goed maakt, een gelaagdheid in zijn werk aanbracht, die ik nog niet eerder had gezien. Een verhaal van Palahniuk is nooit zo maar een verhaal; het is tevens een spiegel die hij de lezer voorhoudt. Een spiegel over onszelf, onze samenleving, onze diepste angsten. Tot mijn top tien behoren ‘Choke’, ‘Snuff’, ‘Pygmee’ en de iets meer bekritiseerde ‘Tell-all. Ik vergelijk het lezen van Palahniuk altijd met een reis naar het onbestemde en het ongemakkelijke.

Zo ook in zijn verhalenbundel ‘Gekweld’ met de prachtige ondertitel “horror van de 21ste eeuw”. Deze bundel bestaat uit 21 gedichten en 23 verhalen; samengepakt in een overbruggend verhaal van een groep mensen die zichzelf laat opsluiten in een schrijverskolonie en gedwongen worden gedichten en verhalen te produceren. Dit zijn de verhalen die uiteindelijk in de bundel terecht komen. Vooral het overbruggende verhaal, maakt de 23 verhalen sterker. Het stelt vragen over het belang van fictie als escapisme en hoever we bereid zijn om voor roem en bekendheid te gaan. Sommige personages, zo lezen we, heel ver.

Zoals vele boeken van Palahniuk begeef je vele minuten in het oncomfortabele; is de spiegel die wordt voorgehouden te confronterend. Neem het verhaal “In de goot” waar verveelde rijken, die in principe alles in hun leven hebben, er voor kiezen om ’s avonds als zwervers door de nacht te dolen. Niet alleen omdat dit een uitvlucht is van hun saaie bestaan, maar ook omdat op dat moment een seriemoordenaar door de straten zwerft om daklozen af te slachten. De zwerftochten zijn dus een soort sociale Russische roulette. De clue van het verhaal is zowel hilarisch als choquerend. Of het verhaal “Thermobaden” over een natuurlijke bron die zo heet wordt dat het zijn inzittenden onverwachts dood kookt.

Één verhaal dient hier specifieke aandacht te krijgen. Dit is het verhaal “Darmen” dat Palahniuk, ver voordat dit boek uitkwam, bij lezingen voordroeg. Het was in de cult scene een waar fenomeen en het gerucht ging ten ronde, of dit nu waar is of niet, dat mensen letterlijk bij zijn voordrachten flauw vielen. Na het lezen van het verhaal, kan ik me daar iets bij voorstellen. Het doet je in ieder geval twee keer nadenken, voordat je in een zwembad duikt.

Kortom, een boek met afwisselingen en verassingen. Of zoals ik het zelf graag zeg: een boek dat bijt.

Wie ben je zelf en wat doe je ?

Mijn naam is Anthonie Holslag en ik ben zowel vader, partner, schrijver, antropoloog en docent en niet noodzakelijk in deze volgorde. (En misschien juist omdat ik antropoloog ben, hou ik van boeken die over het onbespreekbare gaan.) Ik heb diverse publicaties op mijn naam staan. Zowel wetenschappelijke artikelen en boeken als fictieve verhalen. Twee vormen van schrijven die ver uit elkaar liggen.

Het laatste werk van mijn hand is het boek ‘Zwarte muren’, ook een verhalenbundel en ook bedoeld om lezers ongemakkelijk te maken, die ik heb geschreven aan het begin van de jaren negentig toen ik nog in de Verenigde Staten woonde. Voor onverklaarbare redenen heeft dit manuscript een lange tijd op mijn plank stof vergaard, zoals veel van mijn manuscripten neigen te doen, toen ik twee jaar terug besloot om het te publiceren. Het is dus eigenlijk geschreven ver voordat ik kennis maakte met Palahniuk, maar toch zie ik – vooral in de gelaagdheid, het confronteren en het sociale aspect – een aantal overeenkomsten. Hoewel de stijlen of zelfs thematiek (om nog maar over de kracht van het woord te zwijgen) niet met elkaar te vergelijken zijn. Ik denk dat ik met mijn fictie meer door Angelsaksische schrijvers dan Nederlandse schrijvers ben geïnspireerd.

Je kunt me overigens vinden op anthonieholslag.com of volgen op Twitter: om op de hoogte te blijven van mijn lezingen, voordrachten, publicaties en nieuwsbrieven.

Hoe zou jij je eigen verhalen plaatsen ?

Hopelijk in de schemerzone van het ongemakkelijke. Hahaha. Ik houd ervan als er achter het verhaal een ander verhaal schuil gaat; dat er tussen de regels door als het ware een ander verhaal wordt verteld. Oftewel: dat door te lezen een andere betekenis aan het verhaal wordt ontleend en dat je deze betekenis dient te vinden en niet overduidelijk in het verhaal aanwezig is. Dit is in mijn optiek ook het verschil tussen een goed verhaal en een slecht verhaal. Een goed verhaal bijt nog steeds nadat je het hebt losgelaten.

Een goed verhaal knaagt.

Wie zijn je favoriete schrijvers ?

Ik ben qua lezen een omnivoor. Ik lees alles. En de genres die ik lees zijn zeer divers. Zo lees ik fictie, klassiekers, non-fictie, science fiction of welke-fictie-dan-ook; als de verhalen maar goed zijn. Palahniuk is duidelijk een van mijn favoriete schrijvers. Daarnaast vind ik Stephen King, voornamelijk zijn vroegere werken, buitengewoon goed. Ook bij hem, hoewel subtieler,  zie je vaak een verhaal achter een verhaal. Andere schrijvers die bij mij een indruk hebben achtergelaten zijn Tom Rob Smith (deze schrijver kan een geweldige tijdsbeeld neerzetten), Jack McDevitt (spannend, Agatha Christie in space), Robert McCammon (‘Swan Song’ is een absolute aanrader), Stephen Fry (‘The Hippopotamus’ is een van de meest cynische en hilarische boeken over de Engelse cultuur) of Justin Cronin (die nu werkt aan het vervolg op ‘De oversteek’). Bij de Nederlandse schrijvers vind ik Grünberg, Wieringa, maar ook Hermans, Mulisch en Reve uitermate goed. (Ik heb de rivaliteit van de laatste twee nooit begrepen.) Nederlandse schrijvers (misschien met uitzondering van Grünberg) zijn echter vaak directer in hun schrijfstijl dan Angelsaksische schrijvers. Hierdoor mis ik soms het verhaal tussen de regels door.

Reserveren

Bestellen

Bestellen

Welk boek heeft een indruk achtergelaten ?

Ook dit zijn diverse boeken. De bovengenoemde ‘The Hippopotamus’, ‘Choke’, ‘Slow Lightening’ van Jack McDevitt etc. Op wetenschappelijk niveau heeft het boek ‘Gypsies, War and Other Instances of the Wild’ van Mattijs van de Port, toen ik nog student was, een gigantische kraterinslag achtergelaten. Hoe hij het geweld en de betekenis van geweld tijdens de oorlog in de Balkan beschrijft is angstaanjagend. Een boek dat ik ieder kan aanraden die geïnteresseerd is in antropologie en dan met name de antropologie van geweld. Een ander boek is ‘Black Angel’ geschreven door Nouritza Matossian. Ik heb dit boek ooit van haar gekregen en is eigenlijk het startschot geweest voor mijn (wetenschappelijke) boek ‘In het gesteente van Ararat’.

Bestellen

Bestellen

Bestellen

Welk boek ligt er nu op je nachtkast ?

Twee boeken: ‘Heer & meester’ van Jaap Scholten over zijn verblijf in Hongarije en Transsylvanië. Ik ben zelf een keer in Hongarije geweest en door dit boek kan ik het landschap, de mensen, de sfeer weer bijna voelen en ruiken. Het tweede boek is ‘Verloren grond’ van Murat Isik.

Waar gaat je voorkeur naar uit: boek of e-boek ?

Vroeger zou ik onmiddellijk “boek” hebben gezegd, maar ik heb kort geleden het e-boek ‘De Rijmspreuk’ van Hans Raam gekocht en ik moet zeggen, het leest lekker weg.

Deze boekentip staat in Interviews, Literatuur & Romans, Onderwijs & Maatschappij, Spannende boeken en heeft de volgende tags , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*